میزان صید ماهی مرکب در هشت ساله اخیر در استان بوشهر

 

86

85

84

83

82

81

80

79

78

77

76

500

687

846

690

1151

600

1466

1260

700

1573

2751

 

همانطور که ملاحضه می گردد، صید پس از یک نقطه اوج که ماحصل بازاریابی

 

خارجی بوده است،شروع به تنزل نموده و در چند ساله اخیر با وجود اینکه

 

ممنوعیت صید با تور ترال کفی که از جمله ابزارهای مخرب نوزادگاههای ماهی

 

مرکب بوده و پیش از این شاهد صید هزاران قطعه نوزاد این ماهی بوده ایم،اعمال

 

شده است،علیهذا روند تنزلی میزان صید این ماهی ادامه داشته است.

 

 

وسایل صید ماهی مرکب و اسکوئید

 

صید ماهی مرکب و اسکوئید با قلابهای چند کاره،معروف به جیگ از چند دهه

 

پیش رایج شده و برای اسکوئید اختصاصی ترین روش و برای ماهی مرکب از

 

جمله روشهای صید این ماهی به شمار می رود. در کشور ژاپن، صید ماهی

 

مرکب با قلاب جگینگ،امری مرسوم و رایج می باشد. اگرچه امروزه کشورهای

 

زیادی اقدام به ساخت قلابهای جگینگ در انواع و اقسام مختلف می نمایند،ولی

 

اولین بار ژاپنی ها در چند دهه پیش به این عمل اقدام نموده اند.

 

البته اختلافاتی در نحوه بکارگیری قلابها و آنچه بعنوان صید تجارتی ماهی مرکب

 

امروز در دنیا مرسوم شده است، وجود دارد و آن این است که ابزار صید این

 

ابزی شامل یک دست(یک رشته قلاب یا یک Set) که بصورت سری به هم

 

متصل شده اند و توسط یک دستگاه با موتور محرکه الکتریکی،هیدرولیکی و....

 

بصورت عمودی در عمق آب بالا و پایین شده و قلاب که در قسمتی از بدنه خود

 

دارای طعمه مصنوعی است،یک طعمه متحرک به نظر آمده و ماهی مرکب با

 

پاهای خود این طعمه و قلاب را در جنگال گرفته و تا زمان آورده شدن بر عرشه

 

شناور، این طعمه را رها نمی سازد.

 

دهانه ورودی گرگور دارای تعداد زیادی سیمهای زائد می باشد.ماهی مرکب که

 

بدنبال محلهایی دارای زوائد می باشد،دهانه گرگور را محل مناسبی یافته و بر

 

روی جدار بیرونی آن تخمهای لقاح یافته خود را آویزان می نماید و از آنجا که

 

دهانه گرگور دارای شکل قیف مانندی است و مدخلی مناسب برای داخل شدن

 

ماهی مرکب می باشد، این آبزی به ناچار وارد گرگور می گردد.

 

این موضوع را از چند طریق می توان ادعا نمود:

 

اول اینکه تقریباً اکثر تخمهای ماهی مرکب در هنگام فصل صید بر روی دهانه

 

قرار گرفته و علت نزدیک شدن این آیزی را به بدنه گرگور معلوم می دارد.

 

دوم اینکه گرگور (دام قفسی) وسیله صیدی است که برای ماهیان صخره ای

 

بکارگرفته می شود. می توان ادعا نمود که بیش از 95 درصد آبزیان صید شده در

 

گرگور صخره ای بوده و ورود  به گرگور و دهانه آن به عنوان خلل و فرج

 

صخره بوده و از آنجا که دهانه گرگور طوری طراحی شده که ورودی آن ساده

 

بود ولی خروجی آن نسبتاً پیچیده می باشد، آبزیان وارد شده به این قفس قادر به

 

خروج از آن نمی گردند.

 

به این ترتیب می توان گفت ماهی مرکب که آبزی صخره ای نمی باشد،بطور

 

دلخواه وارد گرگور نمی گردد و از طرفی همانطور که همه می دانیم این آبزی

 

سرپا، برای شنا کردن از روشی غیر از ماهیان که از باله استفاده می نمایند،بهره

 

می جوید و با تخلیه مقداری از آب از دهانه خرطومی شکل خود به سمت عقب به

 

صورت جهشی حرکت می نماید و دلیل دیگری است که ماهی مرکب نمی تواند

 

بطور دلخواه وارد گرگور گردد.

 

گزارشهای متعددی از منابع خارجی در دست است که در آن به این موضوع

 

اشاره شده است که ماهیان مرکب در طول دوره پرورشی  تخمهای لقاح یافته در

 

داخل محفظه شکم و حتی پس از زمان تخمریزی از تغذیه کردن امتناع نموده و در

 

واقع پس از تخمریزی زندگی بطئی و بدون تغذیه خود را ادامه داده و بدن این

 

آبزی نیز در این مدت تحلیل رفته و کوچکتر شده تا بدانجا که مرگ او فرا رسد.

 

صید ماهیان مرکب با صدف پشتی بزرگ و جثه کوچک دال بر این مدعی است.

 

بی اعتناعی به عوامل محیطی نظیر نور ایجاد شده در محل صیدگاه و عدم تجمع

 

ماهی مرکب به دور ان نیز احتمالا از خصوصیات رفتاری این آبزی در دوران

 

تخمریزی میباشد.

 

اگر موارد بالا تائید گردد بایستی تصمیمات جدیدی درباره ی روش صید ،میزان

صیدو مدیریت آن در پیش گرفت .

 

ازآنجا که در شرایط طبیعی و بدون دستکاری بشر،درصدو نرخ بقا تخم،لارو و

 

نوزاد ابزیان نسبتا اندک میباشد،میتوان انتظار داشت در شرایطی  که عمده

 

تخمهای لقاح یافته ماهی مرکب در فصل صید از طریق گرگور صیادان به عرشه

 

شناور منتقل شده و پس از جدا شدن غیر علمی و فنی این تخمها بی هدف به دریا

 

بازگردانده میشوند. درصد بقای این ابزی  به مراتب پاین تر از حد طبیعی خود

 

باشد دیر یا زود انقراض نسبی نسل آن را شاهد خواهیم بود.

 

 منابع :

 

 

نوری نژاد،محسن.گزارش آزادی صید ماهی مرکب.بوشهر. مرکز تحقیقات شیلاتی خلیج فارس : بهمن1373.

 

نوری نژاد،محسن.نیامندی،نصیر.بیولوژی و مدیریت صید ماهی مرکب. مرکز تحقیقات شیلاتی خلیج فارس : 1373.

 

ولی نسب،تورج.جگینگ اسکوئید با قایقهای کوچک.تهران.سازمان تحقیقات و آموزش شیلات ایران:1371.

 

ولی نسب،تورج.بررسی تنوع جمعیتی ماهی مرکب صیدی در آبهای خلیج فارس و دریای عمان.

 

محقق:خانم بهمن

 

 

www2.visalia.k12.ca.us/eldiamante/science/biology/biopdfs/SQUID_LAB.

pdf

 

http://animals.howstuffworks.com/marine-life/squid1.htm

 

http://www.wildsingapore.com/chekjawa/largfoto/g490dx.htm

 

http://lbandit.lah.cc/2007/03/21/what-is-the-difference-between-squid-and-cuttlefish

 

http://users.bigpond.net.au/je.st/cuttlefish/anatomy.html

 

http://www.pir.sa.gov.au/fisheries/recreational_fishing/target_species/cuttlefish

 

http://animals.howstuffworks.com/marine-life/cuttlefish-info.htm

 

http://en.wikipedia.org/wiki/Squid

 

http://en.wikipedia.org/wiki/Cuttlefish